دستورالعمل استفاده نویسندگان از هوش مصنوعی
۱. دامنه استفاده از هوش مصنوعی
نویسندگان میتوانند از هوش مصنوعی مولد (Generative AI) و فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی (مانند ChatGPT، Grammarly یا سایر مدلهای زبانی) برای بهبود دستور زبان، خوانایی، و روانی متن مقاله خود استفاده کنند. توجه به این نکته بسیار مهم است که ابزارهای هوش مصنوعی نباید در تولید محتوای علمی مبنایی، از جمله فرضیهها، طراحی آزمایشها، تحلیل دادهها، نتیجهگیریهای علمی، و ارائه توصیههای مرتبط با علوم و صنایع غذایی استفاده شوند. بدیهی است این کار مستلزم وجود تخصص و مهارتهای انسانی است که در حوزه علوم و صنایع غذایی اهمیت حیاتی دارد.
۲. نظارت و پاسخگویی انسانی
باید دقت شود که نویسندگان مسئولیت کامل صحت، یکپارچگی و اصالت مقاله خود را بر عهده دارند. تمامی محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی باید بهدقت بازبینی و ویرایش شود تا هرگونه عدم صحت، سوگیری یا اطلاعات ناقص اصلاح شود.
3. افشای الزامی استفاده از هوش مصنوعی
نویسندگان ملزم هستند استفاده از هوش مصنوعی مولد یا ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را در متن مقاله اعلام نمایند. لطفاً در بخش "استفاده از ابزار هوش مصنوعی در تهیه مقاله"، متن زیر را درج نمایید:
"نویسنده (نویسندگان) در تهیه این مقاله، از [نام ابزار هوش مصنوعی] به منظور [دلیل استفاده از هوش مصنوعی] استفاده نموده و ضمن بازبینی و ویرایش محتوای تولید شده، مسئولیت کامل آن را بر عهده میگیرند."
این اطلاعات باید برای تضمین شفافیت برای خوانندگان، داوران و دبیران علمی، در مقاله درج شود.
4. محدودیت در نقش نویسندگی
بدیهی است ابزارهای هوش مصنوعی مولد یا فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی را نمیتوان به عنوان نویسنده معرفی کرد. جایگاه نویسندگی، مختص انسان است و در مواردی چون مفهومسازی، روششناسی، اعتبارسنجی و تفسیر نتایج تبلور مییابد.
5. الزامات مربوط به تصاویر و شکلهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی
استفاده از هوش مصنوعی مولد برای ایجاد یا تغییر شکلها، تصاویر یا چکیدههای تصویری (مانند نمودارهای فرآیندهای غذایی، طرحهای فنی یا بصریسازی دادهها) مجاز نیست. این کار ممکن است صحت علمی دادههای بصری را که برای پژوهشهای مرتبط با علوم و فناوری مواد غذایی حیاتی است، به خطر بیندازد. چنانچه از ابزارهای هوش مصنوعی برای اصلاحات جزئی تصویر (مانند افزایش وضوح) استفاده شود، نویسندگان ملزم هستند این فرآیند را در بخش "روشها (Methods)" شرح دهند (شامل نام ابزار، نسخه و شرکت سازنده) و در صورت درخواست دبیرخانه، نسخه اولیه (پیش از اعمال اصلاحات با هوش مصنوعی) را ارائه نمایند.
6. یکپارچگی دادهها و پژوهش
نویسندگانی که برای تحلیل دادهها (مانند یادگیری ماشین) از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند، باید نحوه کار هوش مصنوعی را بهوضوح در بخش "روشها" شرح دهند تا تکرارپذیری و دقت علمی کار روشن شود.
7. داوری همتا و فرآیند بررسی مقاله
داوران و دبیران علمی نباید از ابزارهای هوش مصنوعی مولد برای کمک به بررسی و ارزیابی مقاله استفاده کنند، زیرا این کار میتواند محرمانگی و انجام ارزیابی انتقادی مقاله را به خطر بیندازد. نویسندگان میتوانند هرگونه نگرانی در مورد استفاده نامناسب از هوش مصنوعی در طول فرآیند داوری را به دبیرخانه نشریه گزارش دهند.
8. موارد استثنا
نکات ارائه شده در این دستورالعمل شامل ابزارهای غیرمولد (Non-generative) نمیشود. ابزارهای بررسیکننده نگارش و دستور زبان، نرمافزارهای مدیریت مراجع (مانند EndNote و Zotero)، یا نرمافزارهای آماری که بهطور معمول در پژوهشهای علوم و صنایع غذایی به کار میروند، نیاز به اعلام و افشا ندارد.
شایان ذکر است نشریه "فناوری های جدید در صنعت غذا" تحولات ایجاد شده در حوزه فناوری هوش مصنوعی را پیوسته بررسی خواهد کرد و ممکن است این دستورالعمل را بهمنظور همسویی با رویههای بین المللی، بهروزرسانی نماید.