ﺳﺎزﻣﺎن ﭘﮋوهشهای ﻋﻠﻤﯽ و ﺻﻨﻌﺘﯽ اﯾﺮان فناوری‌های جدید در صنعت غذا 2783-350X 13 1 2025 10 23 Analysis of the effects of ultraviolet and infrared lamps on the physical and chemical properties of eggs using principal component analysis Method تحلیل اثرات لامپ‌های UV و IR بر خواص فیزیکی و شیمیایی تخم‌مرغ با استفاده از روش PCA 73 81 1584 10.22104/ift.2025.7875.2238 FA محمد جواد محمودی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان محسن آزادبخت دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان بهروز دستار دانشکده علوم دام، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان علی اصغری Research Professional, Department of Soils and Agri-Food Engineering, Université Laval, Quebec, Canada Journal Article 2025 09 16 Given the critical importance of egg quality for consumer health and the prevention of economic losses in the industry, identifying factors that help maintain or enhance quality is essential. This study aimed to investigate the effects of the number and exposure time of UV and IR lamps on the quality characteristics of eggs using Principal Component Analysis (PCA). A total of 56 intact eggs were collected and subjected to pre-treatments with UV and IR lamps, both with and without sunflower oil coating. Subsequently, quality parameters of the samples were measured, and the resulting data were evaluated using PCA. The PCA results indicated that the type and intensity of UV and IR irradiation had distinct impacts on egg quality attributes. UV exposure produced more diverse patterns, whereas IR exposure resulted in more uniform responses. Quality variables such as volume, density, crude protein, and total ash played the most significant roles in differentiating the treatments. Moreover, prolonged exposure time intensified differences between groups, highlighting PCA as an effective tool for identifying key factors influencing egg quality. با توجه به اهمیت حیاتی کیفیت تخم‌مرغ برای سلامت مصرف‌کننده و جلوگیری از ضررهای اقتصادی در صنعت، شناسایی عواملی که به حفظ یا افزایش کیفیت کمک می‌کنند، ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تعداد و زمان قرار گرفتن در معرض لامپ‌های UV و IR بر ویژگی‌های کیفی تخم‌مرغ با استفاده از تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) انجام شد. در مجموع 56 تخم‌مرغ سالم جمع‌آوری و تحت پیش‌تیمار با لامپ‌های UV و IR، چه با پوشش روغن آفتابگردان و چه بدون آن، قرار گرفتند. متعاقباً، پارامترهای کیفی نمونه‌ها اندازه‌گیری و داده‌های حاصل با استفاده از PCA ارزیابی شدند. نتایج PCA نشان داد که نوع و شدت تابش UV و IR تأثیرات متمایزی بر ویژگی‌های کیفی تخم‌مرغ دارد. قرار گرفتن در معرض UV الگوهای متنوع‌تری ایجاد کرد، در حالی که قرار گرفتن در معرض IR منجر به پاسخ‌های یکنواخت‌تری شد. متغیرهای کیفی مانند حجم، چگالی، پروتئین خام و خاکستر کل، مهم‌ترین نقش‌ها را در تمایز تیمارها ایفا کردند. علاوه بر این، زمان طولانی قرار گرفتن در معرض، تفاوت‌های بین گروه‌ها را تشدید کرد و PCA را به عنوان ابزاری مؤثر برای شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر کیفیت تخم‌مرغ برجسته کرد. https://jift.irost.ir/article_1584_f8a4329d16d66c4c9a9129ef842f5cdb.pdf